Karabağ'ın sembol şehri Şuşa'da 1869 yılında dünyaya gelen Ahmet Ağaoğlu, gençliğinden itibaren Türk milletinin modernleşmesi, çağdaşlaşması ve kalkınması için kalemi ve fikirleriyle mücadele etti. Yazdığı çok sayıda kitap ve yüzlerce makaleyle Doğu dünyasında uyanış, demokrasi ve kadın hakları gibi konularda etkili görüşler ortaya koydu. Azerbaycan'da Ermeni saldırılarına karşı kurulan ilk milli siyasi teşkilatın başında yer alan Ağaoğlu, Türkiye'de İttihat ve Terakki döneminde aktif görev üstlendi ve gazetecilik alanında Türk basınının gelişimine öncülük etti.
1889 yılında Paris'e giderek Sorbonne Üniversitesi Hukuk Fakültesine kaydolan Ağaoğlu, Avrupa'da eğitim gören ilk Azerbaycanlı oldu. Yurda döndüğünde Neşr-i Maarif adlı cemiyeti kurarak mezhep farklılıklarının doğurduğu toplumsal sorunlara karşı mücadele etti. Kafkasya'da 1905 yılında başlayan Ermeni-Türk çatışmalarında Türk halkının silahlı savunmasını üstlenmek amacıyla Difai Partisini kurdu. 1909 yılında İstanbul'a göç ederek Maarif Müfettişliği ve Süleymaniye Kütüphanesi Müdürlüğü görevlerine getirildi. İstanbul Darülfünununda Rusça ve Türk-Moğol tarihi dersleri verdi.
1911'de Türk Yurdu Cemiyeti, 1912'de ise Türk Ocağının kurucuları arasında yer alan Ağaoğlu, memuriyet görevinden istifa ederek siyasete atıldı. İttihat ve Terakki Cemiyetinin Merkez-i Umumi heyetinde yer aldı ve 1914 seçimlerinde Afyonkarahisar'dan Osmanlı Meclis-i Mebusanına milletvekili seçildi. 1918'de Azerbaycan bağımsızlığını ilan edince, Kafkas İslam Ordusu Komutanı Nuri Paşa'nın siyasi müşaviri olarak Bakü'ye dönen Ağaoğlu, Azerbaycan Cumhuriyeti Meclisi'ne seçildi. Aynı yılın sonbaharında İstanbul'a döndü ancak İngilizler tarafından tutuklanarak Malta'ya sürgüne gönderildi.
1921 yılında serbest bırakılmasının ardından Anadolu'ya geçerek Milli Mücadele'ye katılan Ağaoğlu, Ankara hükümeti tarafından Matbuat ve İstihbarat Umum Müdürlüğü görevine atandı. Hakimiyet-i Milliye gazetesinde başyazarlık yaptı. Kars milletvekili olarak TBMM'de görev yapan Ağaoğlu, Ankara Hukuk Mektebinde anayasa hukuku dersleri verdi. 1925 yılında Anadolu Ajansının anonim şirket haline getirilmesinin ardından ajansın ilk yönetim kurulu başkanı seçildi. 1930'da Serbest Cumhuriyet Fırkasının kuruluşunda yer alan Ağaoğlu, partinin kapatılmasıyla aktif siyasetten çekildi. İstanbul'a taşınarak Darülfünun'da hukuk tarihi profesörlüğü yaptı. Ahmet Ağaoğlu, 19 Mayıs 1939 tarihinde İstanbul'da hayatını kaybetti.
Yorum Paylaş