Çanakkale Zaferi’nin yıl dönümünde, cephede yalnızca askerlerin değil sağlık alanında yetişen gençlerin de kritik bir rol üstlendiği tarihsel tablo yeniden gündeme geldi. 1915 yılında Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane’ye başlayan birinci sınıf öğrencilerinin tamamının savaşta hayatını kaybetmesi, Türk tıp tarihinin en ağır kayıplarından biri olarak öne çıkıyor.
Birinci Dünya Savaşı’nın başlamasıyla birlikte Osmanlı toplumunun farklı kesimleri gibi tıp öğrencileri de cepheye yönlendirildi. Henüz eğitimlerinin başındaki gençler, savaşın en kritik dönemlerinde sadece silahlı mücadelede değil, yaralıların tedavisinde ve sağlık hizmetlerinin sürdürülmesinde de görev aldı. Bu süreç, hekimlik mesleğinin yalnızca bilgi ve teknikle değil, sorumluluk ve fedakarlıkla da şekillendiğini ortaya koydu.
Savaş yıllarında Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane’de eğitime ara verildi ve kurum bir süre hastane olarak kullanıldı. Öğrenciler ile akademik kadronun önemli bölümü askeri birliklere dağıtılırken, tıbbiyeliler hem cephe hattında hem de cephe gerisinde kurulan sahra hastaneleri ve karantina alanlarında görev yaptı. Özellikle yaralıların bakımı, salgın hastalıklarla mücadele ve sağlık kontrolleri, savaşın görünmeyen ancak belirleyici alanları arasında yer aldı.
Dönemin koşullarında en büyük tehlike yalnızca çatışmalar değildi. Bulaşıcı hastalıklar, yetersiz beslenme, ilaç ve ekipman eksikliği, ordunun dayanıklılığını doğrudan etkileyen unsurlar arasındaydı. Bu nedenle sağlık hizmetleri, yalnızca bireysel tedavi faaliyeti değil, aynı zamanda savaş gücünün korunması açısından da stratejik önem taşıdı. Genç tıbbiyelilerin üstlendiği görevler, askeri mücadelenin sağlık boyutunu ayakta tutan temel unsurlardan biri oldu.
Savaşın tıp camiasına etkisi rakamlara da yansıdı. Birinci Dünya Savaşı boyunca 765 tıp öğrencisinden 346’sı, ayrıca 262 Osmanlı hekimi cephelerde yaşamını yitirdi. 1915 girişli öğrencilerin tamamının Çanakkale’de şehit düşmesi ise bu kaybın sembolü haline geldi. Yaşanan ağır insan kaynağı kaybı nedeniyle Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane’nin 1921 yılında mezun veremediği belirtiliyor.
Bu tarihsel miras, “tıbbiyeli ruhu” olarak tanımlanan anlayışın da temelini oluşturuyor. Hayat kurtarmayı önceleyen, imkansızlıklar içinde görev yapmayı sürdüren ve gerektiğinde kendi yaşamını riske atan genç sağlıkçıların bıraktığı iz, bugün sağlık mesleğinin etik çerçevesiyle birlikte anılıyor. Beyaz önlüğün yalnızca bir meslek simgesi değil, aynı zamanda adanmışlığın ve sorumluluğun ifadesi olarak görülmesinde bu dönemin etkisi büyük önem taşıyor.
Çanakkale’de görev alan tıbbiyelilerin hikayesi, savaş tarihinin ötesinde bir toplumsal hafıza unsuru olmayı sürdürüyor. Bu gençler, bir yandan vatan savunmasının parçası olurken diğer yandan sağlık hizmetinin en zor koşullarda bile sürdürülebileceğini gösterdi. Böylece hem cephede mücadele edenlerin yaşamına dokundular hem de meslek ahlakının en güçlü örneklerinden birini tarihe bıraktılar.
Bugün 1915’li tıbbiyelilerin hatırlanması, sadece geçmişe dönük bir anma değil; sağlık hizmetinin toplumsal değerini, fedakarlığın kurumsal hafızadaki yerini ve savaş dönemlerinde bile insan hayatını merkeze alan yaklaşımın önemini yeniden görünür kılıyor. Çanakkale’de ortaya çıkan bu miras, Türk tıp tarihinin en çarpıcı ve en öğretici sayfalarından biri olarak değerlendiriliyor.
Yorum Paylaş