Ege Üniversitesi’nde geliştirilen yeni bir yöntem, kanserli hücreleri mikro ve nano ölçekte tasarlanan parçacıklarla seçici biçimde hedef almayı amaçlıyor. “MAT” adı verilen yaklaşım için patent başvurusu yapılırken, sistemin hem tedavi hem de görüntüleme amacıyla kullanılabilecek entegre bir platform olarak tasarlandığı belirtiliyor. Çalışma henüz deneysel ve klinik aşamaya geçmediği için yaygın kullanıma sunulmuş bir tedavi niteliği taşımıyor.
Projede, kanser hücrelerinin bazı biyolojik ihtiyaçlarından yararlanılarak bu hücrelerin özel parçacıkları kendi yapısına alması hedefleniyor. Ardından vücut dışından kontrol edilen giyilebilir ve bilgisayar destekli bir sistemle bu parçacıklara mekanik titreşim ve kızılötesi aktivasyon uygulanması planlanıyor. Böylece kanserli hücrelerin yapısının bozularak ortadan kaldırılması, sağlıklı hücrelerde ise hasarın en aza indirilmesi amaçlanıyor.
Geliştirilen yöntemin dikkat çeken yönlerinden biri, yalnızca kimyasal etkiye dayanmaması. Tasarım, kanser hücrelerine doğrudan mekanik etki uygulanmasını da içeriyor. Araştırma ekibi, bu yaklaşımın hücrelerin tedaviden kaçış mekanizmalarını azaltabileceğini ve seçici hedeflemeyi güçlendirebileceğini öngörüyor. Bu çerçevede çok katmanlı mikro ve nanoparçacık yapıları ile dışarıdan hassas kontrol sağlayan cihazın birlikte çalışması planlanıyor.
Sistemin bir diğer ayağını fotodinamik destek oluşturuyor. Kızılötesi ışıkla aktive edilen bileşenlerin reaktif oksijen türleri üretmesi ve kanser hücrelerinde oksidatif stres oluşturması bekleniyor. Böylece mekanik etkinin biyolojik bir destek mekanizmasıyla tamamlanması hedefleniyor. Araştırmacılar, bu çoklu etkinin kanserli hücrelerin hayatta kalma ihtimalini azaltabileceği görüşünde.
Yöntemin erişimi zor anatomik bölgelerde de potansiyel taşıdığı ifade ediliyor. Özellikle kemik içi dokular gibi klasik tedavi yöntemleri açısından zorlayıcı alanlarda temassız etki oluşturabilmesi, çalışmanın öne çıkan başlıkları arasında yer alıyor. Ayrıca yaklaşımın akciğer, meme, prostat, bağırsak, pankreas, karaciğer, mide, yumurtalık, mesane ve bazı hematolojik kanser türleri dahil olmak üzere farklı alanlarda teorik kullanım potansiyeli bulunduğu belirtiliyor. Ancak her kanser türü için ayrı hedefleme, dozlama ve uygulama protokollerinin geliştirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
MAT sistemi yalnızca tedavi tarafıyla sınırlı değil. Parçacıkların tümör dokusunda seçici birikim göstermesi halinde, manyetik rezonans temelli görüntüleme ile optik ve kızılötesi görüntüleme süreçlerinde de kullanılabileceği değerlendiriliyor. Bu sayede tümörün yeri, boyutu ve sınırlarının daha hassas belirlenmesi, bazı vakalarda cerrahi yönlendirme ve biyopsi planlamasına destek sağlanması hedefleniyor.
Mevcut durumda çalışma patent başvurusu aşamasında bulunuyor ve deneysel testlerin henüz başlamadığı belirtiliyor. Bu nedenle yöntemin klinik kullanıma geçebilmesi için laboratuvar, güvenlik, etkinlik ve uygulama süreçlerinin tamamlanması gerekiyor. Araştırmanın geldiği nokta, doğrudan bir tedaviye dönüşmüş sonuçtan çok, yeni nesil hedefli onkoloji teknolojileri için dikkat çeken bir Ar-Ge adımı olarak öne çıkıyor.
Bu gelişme, kanser tedavisinde daha düşük yan etki, daha hassas hedefleme ve tedavi ile görüntülemeyi aynı platformda birleştirme arayışının güçlendiğini gösteriyor. Klinik doğrulama süreci başarıyla tamamlanırsa, çalışma hem üniversite temelli biyomedikal araştırmaların ticarileşmesi hem de yüksek katma değerli sağlık teknolojilerinin geliştirilmesi açısından önemli bir örnek oluşturabilir. Şimdilik en kritik eşik, laboratuvar ve klinik verilerle yöntemin güvenliğinin ve etkinliğinin kanıtlanması olacak.
Yorum Paylaş